• Βιργινία Κεφαλά

Τι είναι η διαλειμματική νηστεία;

Ένα από τα πολύ επίκαιρα διατροφικά πρότυπα που ακολουθείται και προωθείται κατά καιρούς φανατικά από διασήμους, influencers, ακόμα και αθλητές, είναι η διαλειμματική νηστεία. Για να δούμε όμως τι είναι η διαλειμματική νηστεία, σε ποιους απευθύνεται και τι υπόσχεται; Είναι ασφαλής; Υπάρχουν αρκετά δεδομένα που να την υποστηρίζουν;




Τι είναι η Διαλειμματική Νηστεία;


Ο όρος Διαλειμματική Νηστεία αφορά περιόδους ενεργειακού περιορισμού ανάμεσα σε περιόδους κανονικής ενεργειακής πρόσληψης. Στη βιβλιογραφία η ορολογία αυτή έχει επικρατήσει και αφορά συνήθως τρεις τύπους διαλειμματικού ενεργειακού περιορισμού, οι οποίοι είναι και οι πιο μελετημένοι:


· ενεργειακός περιορισμός (~60-70% κάτω των εκτιμώμενων ημερήσιων ενεργειακών απαιτήσεων) για 2 μέρες την εβδομάδα

· ενεργειακός περιορισμός (~60-70% κάτω των εκτιμώμενων ημερήσιων ενεργειακών απαιτήσεων) εναλλάξ μέσα στις μέρες της εβδομάδας

· πλήρης νηστεία εναλλάξ μέσα στις μέρες της εβδομάδας, δηλαδή πλήρης αποχή από κάθε πηγή τροφής και ενέργειας


Τι γνωρίζουμε


Παρά την έλλειψη μεγάλων μελετών, η υπάρχουσα βιβλιογραφία μας δίνει κάποιες πληροφορίες σχετικά με τη διαλειμματική νηστεία, τα οφέλη και τους κινδύνους της. Οι περισσότερες πληροφορίες ωστόσο αφορούν βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα κι υπάρχει ανάγκη για σχεδιασμό νέων μελετών οι οποίες θα οδηγήσουν σε σημαντικά συμπεράσματα, σχετικά με την καταλληλότητα και την αποτελεσματικότητα αυτού του διαιτητικού προτύπου. Παρόλα αυτά, οι έως τώρα ενδείξεις είναι οι εξής:


· Σχεδόν πάντα η διαλειμματική νηστεία οδηγεί σε κάποια απώλεια σωματικού βάρους, συνήθως απόλυτα συγκρίσιμη με την απώλεια βάρους που προκύπτει από τον «συμβατικό» συνεχή θερμιδικό περιορισμό. Υπάρχουν κάποιες μελέτες που έχουν δείξει μεγαλύτερη μείωση σωματικού λίπους ακολουθώντας πρωτόκολλο διαλειμματικής νηστείας σε σύγκριση με πρωτόκολλο συνεχούς θερμιδικού περιορισμού, δηλαδή σε σχέση με κάποια συμβατική υποθερμιδική δίαιτα.


· Η διαλειμματική πλήρης νηστεία που γίνεται εναλλάξ στις ημέρες της εβδομάδες, έδειξε πως οδηγεί σε απώλεια βάρους και σε μείωση των συγκεντρώσεων γλυκόζης και ινσουλίνης. Ακόμη, πολλές μελέτες έδειξαν βελτίωση στο σωματικό λίπος, στην ολική χοληστερόλη ορού καθώς και τα τριγλυκερίδια. Ωστόσο, οδηγεί επίσης σε υπερβολική πείνα τις ημέρες της νηστείας, επομένως τίθενται το θέμα του κατά πόσο μπορεί να είναι πραγματοποιήσιμη και ανεκτή.


· Οι τύποι διαλειμματικού ενεργειακού περιορισμού που περιλαμβάνουν τη νηστεία κατά τις νυχτερινές ώρες έχουν δείξει ότι βελτιώνουν το μεταβολικό προφίλ των νυκτόβιων θηλαστικών, όμως η υπάρχουσα βιβλιογραφία δεν επιβεβαιώνει κάτι τέτοιο για τους ανθρώπους.


· Η διαλειμματική νηστεία δεν φαίνεται να είναι επιβλαβής σωματικά ή πνευματικά στον άνθρωπο.


· Τα υπάρχοντα δεδομένα είναι ελλιπή σχετικά με την επίδραση της διαλειμματικής νηστείας στη δίαιτα, τη φυσική δραστηριότητα, τον ύπνο κ.ά., όπως επίσης και την επίδρασή της σε θέματα υγείας όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, ο καρκίνος, η νόσος Alzheimer κ.ά.


· Η διατήρηση της απώλειας σωματικού βάρους με υποθερμιδική δίαιτα υπολογίζεται γύρω στο 20-50% και αφορά τη διατήρηση της απώλειας >10% σωματικού βάρους για >12 μήνες. Το αντίστοιχο ποσοστό σχετικά με τη διαλειμματική νηστεία, μένει να μελετηθεί. Σήμερα υπάρχουν κάποια δεδομένα σχετικά με τη διατήρηση της απώλειας για 1 μήνα, χρονικό διάστημα το οποίο δεν επαρκεί έτσι ώστε να βγει κάποιο συμπέρασμα για την μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της διαλειμματικής νηστείας.


· Σε τυχαιοποιημένη μελέτη σύγκρισης, το 58% των ατόμων που ακολουθούσαν διαλειμματική νηστεία για έξι μήνες, δήλωσαν πρόθεση να συνεχίσουν το πρωτόκολλο, έναντι 85% των ατόμων που ακολουθούσαν υποθερμιδική δίαιτα. Αυτά τα ποσοστά ίσως είναι ενδεικτικά σχετικά με τη δυσκολία προσκόλλησης στη διαλειμματική νηστεία.


Ανησυχίες

· Υπάρχουν θεωρητικοί φόβοι μήπως η διαλειμματική νηστεία συσχετίζεται με εμφάνιση επεισοδίων erratic eating (ακατάστατο φαγητό), binge-eating (υπερφαγικά επεισόδια) και κακής ψυχολογίας. Ο συνεχής θερμιδικός περιορισμός έδειξε πως μειώνει επεισόδια binge-eating, ενώ τα αποτελέσματα μελετών σχετικά με τη διαλειμματική νηστεία είναι αντικρουόμενα. Κάποιοι ερευνητές έδειξαν μείωση binge-eating και κατάθλιψης, ενώ άλλοι έδειξαν κακή διάθεση, αίσθημα πείνας, αυξημένη κούραση, ευερεθιστότητα κ.ά.


· Χρειάζονται τυχαιοποιημένες μελέτες για να αποδείξουν εάν και κατά πόσο η διαλειμματική νηστεία είναι ασφαλής, για ποιους πληθυσμούς και για πόσο χρονικό διάστημα.


Εάν λοιπόν ανήκετε αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα υγείας και θέλετε να χάσετε κάποια κιλά, ίσως κάποιο λιγότερο ακραίο διατροφικό πρότυπο να είναι πιο ασφαλές για εσάς, τουλάχιστον μέχρι να αποκτήσουμε περισσότερη γνώση πάνω στη διαλειμματική νηστεία.


Σε κάθε περίπτωση, συμβουλευτείτε το διαιτολόγο σας και πάρτε την υγεία σας στα σοβαρά!